O krytyce psychoanalizy

Psychoanaliza bywała krytykowana w bardzo rożny sposób. Najbardziej znaną formą tej krytyki, była ocena ze strony osób, które miały reprezentować tzw. metodę naukową. Z tego punktu widzenia opisywali ją Karl Popper, Adolf Grünbaum czy też Hans Eysenck. Tak też bywa ona najczęściej krytykowana obecnie. Jeśli chodzi o słuszność tej oceny, wiele należałoby tu napisać. Przede wszystkim wypada zaznaczyć, że nie ma jednej ogólnie przyjętej definicji nauki i metody naukowej. Nawet jeśli istnieją złote standardy w postępowaniu badawczym, to jednak ogromna ilość wiedzy funkcjonującej w ramach różnych gałęzi nauk społecznych i humanistycznych, czy nawet biologicznych, pochodzi z innych źródeł niż eksperyment. Chodzi tu na przykład o procedury obserwacji. W ramach praktyk medycznych i psychoterapeutycznych jest to również kazuistyka. Wiedza gromadzona jest więc przez dziesięciolecia badań i prób leczenia chorych. Równie ważna jest tu też teoretyczna spekulacja. W tym kontekście można powtórzyć znane powiedzenie, iż nie ma nic bardziej praktycznego, niż dobra teoria. Dlatego wydaje się, że należy na naukę spojrzeć bardzo szeroko - szerzej niż z perspektywy procedur eksperymentalnych i osławionej popperowskiej falsyfikacji. Dość wcześnie filozofowie nauki dostrzegli, że propozycja Poppera nie jest wystarczająca do odpowiedniego opisania praktyk badawczych i określenia kryterium różnicującego nauki od tego, co nauką nie jest. Można tu wymienić choćby przykład jego ucznia - Imre Lakatosa, który zmodyfikował podejście popperowskie i stworzył własną metodologię programów badawczych. Właśnie na przykład z perspektywy tej metodologii można bronić naukowości psychoanalizy, jako naukowego programu badawczego...

Dalsza cześć tekstu tutaj: Anty-Edyp 

fot. autora

 

Czytanie Freuda. Recenzja książki Jeana-Michela Quinodoza.

We wrześniu tego roku ukazał się kolejny numer czasopisma psychoterapeutycznego Psychoterapia Psychodynamiczna w Polsce. Również w tym numerze pojawił się mój krótki artykuł w formie recenzji. Tym razem jest to recenzja książki Jeana-Michela Quinodoza, Czytanie Freuda. Chronologiczna eksploracja dzieł Freuda. Zamieszczam tutaj jej początkowy fragment:

 

"Dzieła Sigmunda Freuda stały się integralną częścią współczesnej kultury. Zarówno w sferze nauki, jak również w literaturze i kulturze popularnej koncepcje słynnego wiedeńczyka stały się czymś, co stanowi stały punkt odniesienia, jak również źródło inspiracji. We współczesnej nauce, od czasu słynnych publikacji Erica Kandela, myśl klasycznej psychoanalizy stanowi inspirację w badaniach nad mózgiem. Efektem tego jest powstanie neuropsychoanalizy, ruchu interdyscyplinarnego, który stara się łączyć badania neuronauki z ustaleniami psychoanalizy. Przypomina to tym samym, że Freud był nie tylko wybitnym psychologiem, ale również zdolnym badaczem mózgu. Być może jednak klasyczna psychoanaliza jest współcześnie najbardziej żywa w dyskursach filozofii i literaturoznawstwie. Francuski filozof i krytyk Freuda, Michel Onfray podkreśla we wstępie swojej książki Zmierzch bożyszcza (2012), że wiedza ta jest oficjalną częścią humanistycznego wykształcenia w jego ojczyźnie. Każdy maturzysta uczący się filozofii poznaje słynne opisy przypadków zaprezentowane przez autora Kultury jako źródła cierpień. Wspominając własne doświadczenie zauważa:

>Spędziliśmy więc rok z Dorą, Małym Hansem, Człowiekiem od wilków, Człowiekiem od szczurów i sędzią Schreberem, którzy stanowili przykłady histerii, fobii, nerwicy dziecięcej, nerwicy natręctw i paranoi. Freud zapewniał, że osobiście i z sukcesem leczył osoby kryjące się pod tymi pseudonimami (...) Znajomości tych przypadków wymagano na maturze, znajdowały się one w programie oficjalnego nauczania uniwersyteckiego i udało się z nich napisać niejeden dyplom, w moim przypadku – licencjat z filozofii...< (Onfray, 2012, s.19)

Oczywiście trzeba tu zaznaczyć, że Onfray najwyraźniej nie przykładał się do nauki tego materiału, bo wiedziałby, że Freud nigdy nie leczył Schrebera, ba – nawet nigdy osobiście się z nim nie spotkał i nie ukrywał tego. A w przypadku Dory czy Człowieka od wilków przyznawał się do tego, że nie udało mu się im pomóc. Człowiek-wilk, Siergiej Pankiejew, dzięki Freudowi i pomocy innych analityków mógł w ogóle funkcjonować społecznie, choć trzeba przyznać, że Freud nie potrafił odnieść się do głębszych, nieneurotycznych aspektów jego patologii. Za to Mały Hans, Herbert Graf, jako dorosły człowiek stał się wybitną osobistością w świecie międzynarodowej opery...

Zadać można sobie jednak pytanie czy znajomość dzieł Freuda jest równie duża wśród psychoterapeutów, co francuskich maturzystów? Ogólnie ujmując sprawę, pewnie tak. Czy jednak jest to znajomość bardzo głęboka? Czy jest to wiedza poprzedzona lekturą źródłową? Podejrzewam, że tylko garstka osób wnikliwie czytała Studia nad histerią albo Objaśnienie marzeń sennych. Sytuację pogarsza fakt, że w języku polskim nie ukazała się wciąż pełna edycja dzieł Freuda i jego korespondencji. Tylko dzięki wielkiemu wysiłkowi wybitnego tłumacza, jakim był przedwcześnie zmarły Robert Reszke, wiele jego prac w języku polskim jest w ogóle dostępna. Można dużo zarzucać tym tłumaczeniom, jednak najważniejsze, że w ogóle zostały napisane. Może w wielu miejscach wymagają poprawy i uczynienia tekstu łatwiejszym w lekturze, ale w innych kwestiach proponują bardzo zgodną z duchem i literą oryginalnego dzieła translację. Szczęśliwie dostępnych jest kilka bardzo dobrych prac wprowadzających w dzieło ojca psychoanalizy. Można tu wymienić przede wszystkim monografię autorstwa filozofki Z. Rosińskiej (2002), tłumaczenie historycznej pozycji na temat Freuda i jego teorii autorstwa P. Gaya (2012) i świetny słownik J. Laplancha i J.-B. Pontalisa (1996), który w końcu doczekał się w Polsce nowej edycji. Sami psychoanalitycy niestety rzadko piszą o klasycznej psychoanalizie, a jeśli to już robią, jak choćby W. Hańbowski (2022), to jest to bardzo wstępna praca. Na szczęście nakładem wydawnictwa ISP im. H. Segal, z którym wspomniany analityk jest związany, ukazała się świetna pozycja wprowadzająca w dzieło wiedeńczyka autorstwa szwajcarskiego psychoanalityka J.-M. Quinodoza (2023). Chciałbym polecić lekturę tej książki, ponieważ zastępuje ona po części wysiłek związany z czytaniem oryginalnych dzieł Freuda. Praca ta jest efektem prowadzonych od 1988 roku przez autora seminariów dotyczących dzieł ojca psychoanalizy. Dzięki niej można zapoznać się nie tylko z logiką wyłaniania się teorii, jej ewolucją, wewnętrznymi napięciami i problemami, ale także poznać kontekst historyczny, w którym pomysły Freuda powstawały. Inną zaletą prezentowanego dzieła jest przedstawienie rozwoju wielu koncepcji, który następował w kolejnych stu latach istnienia psychoanalizy. Trudno byłoby oczywiście opisać tutaj szczegółowo treść całej książki. Jasną rzeczą jest to, czego ona dotyczy. Postaram się za to przedstawić kilka fragmentów, które szczególnie przykuły moją uwagę."

 

Zapraszam do zapoznania się z treścią całego numeru.

Zapraszam również do kontaktu: 

Jakub L. Przybyła

psychoterapia i superwizja psychodynamiczna w Krakowie

gabinet.imago@gmail.com

tel. 888 867 115 

 

Potęga obrazów

W nadchodzącym numerze czasopisma Psychoterapia Psychodynamiczna w Polsce ukaże się napisana przez mnie recenzja książki Antonello Correale Potęga obrazów. Nadmiar zmysłowości w psychozie, traumie i zaburzeniu borderline.

Poniżej prezentuję początkowy fragment tego tekstu:

        Prezentowana tutaj recenzja dotyczy książki włoskiego psychoanalityka i psychiatry Antonello Correale Potęga obrazów (2023). Pozycja ta jest bogata w treść, czasem niezwykle gęsta, dlatego nie będą tu omawiane wszelkie treści, które znalazły się w książce. Zainteresowany czytelnik będzie mógł zapewne znaleźć sam interesującego go wątki i partie tekstu. Przyjmując ten punkt wyjścia, na początku chciałbym tutaj w pierwszej kolejności umieścić tekst Correale w kontekście szerszego trendu i zjawisk, które można obserwować w psychoanalizie, oraz nakreślić pewne charakterystyczne cechy narracji, jaką tworzy autor. Dopiero w drugiej kolejności zaprezentuję niektóre z wątków – mam nadzieję, że te najciekawsze – przedstawianych w książce.

    Przede wszystkim warto zaznaczyć, że prezentowana publikacja nie jest typową książką psychoanalityczną, jeśli takowa w ogóle istnieje. Właściwie jest pozbawiona tradycyjnych winiet klinicznych. Raczej koncentruje się na opisie pewnych zjawisk, na próbie uchwycenia szczególnych prawidłowości i powtarzalności, których wspólnym mianownikiem są tytułowe pojęcie nadmiaru zmysłowości. Nie unika również pytań właściwie filozoficznych, lub kulturoznawczych, socjologicznych. Szczególnie w końcowych partiach, w trzech ostatnich rozdziałach, autor snuje refleksje nad pewnymi cechami współczesnego społeczeństwa, czy funkcjonowaniem różnych społeczności, czy to klinicznych, czy też grup, które walczą o sukcesję, schedę, pamięć po ojcu założycielu. Dla tych ostatnich Correale używa w analizie freudowskiego mitu o hordzie pierwotnej, buncie synów wobec ojca, ustanowieniu totemu i czczeniu go, co spaja grupę ojcobójców. Zarówno w tych refleksjach, jak i fragmentach bardziej klinicznych, dotyczących stanów psychotycznych i halucynacji dominują odniesienia do psychoanalizy francuskiej, również lacanowskiej. W nieco mniejszym stopniu, choć wciąż wyraźne, obecne są w tekście inspiracje bionowskie. Bardziej jednak fundamentalną sprawą jest to, w jakiej części dyskursu psychoanalitycznego umieszcza to książkę Correale. Jak przypomina przecież Marianne Leuzinger-Bohleber (2014, s.15) psychoanaliza jest wciąż głównie rozumiana jako nauka o nieświadomym. Jednak samo rozumienie tego, co nieuświadamiane zmieniało się diametralnie w ciągu ostatnich stu lat. Najważniejsze przemiany w konceptualizacji tego pojęcia nastąpiły zapewne po II wojnie światowej. Proces ten przedstawiany jest w wyczerpujący sposób w kolejnych, ukazujących się w ostatnich latach, publikacjach niemieckojęzycznych (Kettner, Mertens, 2010, Gödde, Buchholz 2012, Gödde 2018,  Storck, 2019), czasem również anglojęzycznych (Newirth, 2023). Zasadniczą kwestią jest to, że rozumienie przez Correale nieświadomego odnosi się do tego, co Freud nazwał niewypartym nieświadomym. Nie jest ono efektem procesu represji, ale pierwotnych procesów, które zachodzą u samego zarania fizycznego i psychicznego życia człowieka. Chodzi tu o tworzenie się psychiki człowieka.

Kryzys klimatyczny, troska o przyrodę i ekopsychoanaliza

 

Zapraszam do zapoznania się z moim nowym tekstem dotyczącym katastrofy klimatycznej w kontekście politycznym, społecznym i psychologicznym:

Jakub L. Przybyła

Kryzys klimatyczny, troska o przyrodę i ekopsychoanaliza

Zaproszenie do psychoterapii

Szanowni Państwo

Wakacje się powoli kończą. Choć jeszcze wiele osób wyjeżdża na zasłużone urlopy, dla innych to czas powrotu do starych i nowych obowiązków, pracy i codziennych trosk. Ze względu na urlop również mój Gabinet nie funkcjonował przez ostatnie dwa tygodnie. Od dzisiaj zapraszam jednak Państwa do kontaktu jeśli jesteście tylko zainteresowani podjęciem psychoterapii psychodynamicznej lub terapii uzależnień w Krakowie w kontakcie osobistym (nie pracuję przez Internet). Początek roku szkolnego to dobry moment, aby zdecydować się na rozpoczęcie terapii. 

 

Zapraszam do kontaktu poprzez pocztę elektroniczną: 

gabinet.imago@gmail.com

lub - najlepiej - przez telefon:

888 867 115

fot. autor

Zastosowanie teorii ewolucji w psychoterapii

 

 Zapraszam do zapoznania się z moim najnowszym artykułem, który właśnie ukazał się w czasopiśmie "Psychiatria". Jest to jego wersja internetowa. Artykuł porusza kwestię związków psychoterapii, szczególnie nurtów psychoanalitycznych, z teorią ewolucji. 

 Jakub L. Przybyła

 

Zastosowanie teorii ewolucji 

w obszarze psychoterapii

Application of the theory of evolution 

in the area of psychotherapy

Rozum, nieświadome i filozofia

Paweł Dybel jest jednym z najbardziej znanych i płodnych filozofów w Polsce zajmujących się psychoanalizą. W tym roku opublikował książkę "Rozum i nieświadome". Książka ta porusza bardzo różne kwestie związane z nauką o nieświadomym umyśle. Niektóre rozdziały książki mają charakter historyczny, inne poruszają problem miejsca psychoanalizy w kulturze, antropologii, filozofii czy w nauce. Dzięki takiej różnorodności autor ukazuje całe zróżnicowanie recepcji psychoanalizy we współczesnym świecie. Jednym z ciekawszych fragmentów książki jest jej rozdział pierwszy, w którym, używając pojęć psychoanalitycznych, autor dzieli się swoimi przemyśleniami na temat naszej współczesnej, sieciowej, pandemicznej, ale głównie - narcystycznej kultury. W ostatnich słowach książki Paweł Dybel stwierdza, że zainteresowanie psychoanalizą największych filozofów i naukowców zadaje kłam twierdzeniu o intelektualnie zwodniczym charakterze psychoanalizy. Tak wiele, tak tęgich umysłów, jednak nie może się mylić. Zapraszam do lektury.

 

 

Psychoterapia w czasach zarazy

Zapraszam do zapoznania się z artykułem omawiającym wagę mówienia o zmianach klimatycznych w kontekście nauki, jaką jest psychoanaliza:

Jakub Przybyła

Psychoterapia, zaraza i kryzys klimatyczny

 

 

Terapia rodzin

Psychoterapia rodzin zwana najczęściej systemową, to uznana metoda pomocy całym rodzinom. W pewnym momencie w Polsce był to nurt bardzo popularny.  W ostatnich latach trochę mniej mówi się o tej formie terapii. Może jest tak, ponieważ sami terapeuci rodzinni dostrzegli ograniczenia własnej metody w odniesieniu do rozwiązywania pewnych indywidualnych problemów poszczególnych członków rodziny. Niemniej jednak nurt systemowy w terapii pozostaje metodą pracy, która jest wskazana i często niezastąpiona w przypadku problemów dzieci i młodzieży; szczególnie wtedy, gdy stosowany jest razem z inną formą terapii, np. indywidualną terapią psychodynamiczną. 

Niedawno ukazała się książka - wywiad z nestorką terapii rodzin w Polsce prof. Ireną Namysłowską pt. Od rodziny nie można uciec. To bardzo wartościowa pozycja, która daje szczegółowy obraz tego, czym historycznie i współcześnie jest psychoterapia rodzin. Zapraszam oczywiście do lektury.

Zapraszam Państwa do kontaktu w sprawach chęci podjęcia psychoterapii psychodynamicznej.

Gabinet Psychoterapii IMAGO

 KRAKÓW pl. Szczepański 3/42 - 45

Tel. 888 867 115

email: gabinet.imago@gmail.com

 

Historia polskiej psychoanalizy - czy powrót wypartego?

 W ostatnim czasie Wydawnictwo Universitas wydało kolejny tom z serii Dzieje psychoanalizy w Polsce pod tytułem Czy powrót wypartego? Psychoanaliza i dziedzictwo totalitaryzmów. Redaktorem tego tomu jest Ewa Kobylińska-Dehe. Zebrane w tym tomie teksty poruszają tematykę na styku psychoanalizy i traumatycznych dziejów Europy, a w szczególności Polski. Najważniejszym tematem jest jednak zagłada ludności żydowskiej, która naznaczyła losy polskiej psychoanalizy. Warto przeczytać zgromadzone w książce artykuły. Jest to szczególnie chyba ważne w obliczu obecnej, tak nieprzejrzystej, sytuacji politycznej w Polsce i na świecie.

 

Krótko o polskości...

Chciałbym podzielić się myślą, nieżyjącej już niestety, Pani prof. Marii Janion, którą przypomniało w ostatnich dniach Polskie Towarzystwo Psychoterapii Psychoanalitycznej:

"Naród, który nie umie istnieć bez cierpienia musi sam sobie je zadawać. Stąd płyną szokujące sadystyczne fantazje o zmuszaniu kobiet do rodzenia półmartwych dzieci, stąd rycie w grobach ofiar katastrofy lotniczej, zamach na zabytki przyrody, a nawet proszę się nie zdziwić - uparte kultywowanie energetyki węglowej, zasnuwającej miasta dymem i grożącej nadchodzącą zapaścią cywilizacyjną."

 

Fot. autora

 

Biologiczne podstawy psychoterapii - nowy artykuł

Z przyjemnością informuję, że właśnie ukazał się mój nowy tekst. Został opublikowany w najnowszym numerze czasopisma "Psychiatria". Niestety dostęp do artykułu jest płatny. Mimo to zapraszam do lektury:

Biologiczne podstawy psychoterapii. W poszukiwaniu ewolucyjnego paradygmatu.

Philosophical and methodological problems concerning neuropsychoanalysis

Zachęcam do zapoznania się z moim tekstem dotyczącym relacji psychoterapii z nauką o mózgu /

I encourage to read my text on the relationship between psychotherapy and neuroscience:

Jakub Przybyła

Philosophical and methodological problems concerning neuropsychoanalysis

 

The article criticizes the idea of integrating neurobiology and psychotherapy based mainly on the study of psychoanalysis and neuropsychoanalysis. The author focuses on the philosophical and methodological problems which arise from attempts to carry out this integration. The article presents the view that this approach is a harmful reduction. It also proposes a look at the relationship between psychotherapy and neurobiology as an area of cooperation that avoids the confusion of theoretical languages.

Psycholog Kraków

Psychologia śmierci

Zapraszam do zapoznania się z tekstem analizującym problem kulturowego i psychologicznego radzenia sobie ze śmiercią. Jest to również przykład - w pewnym stopniu - etnopsychoanalizy w działaniu.

Problem śmierci i zaświatów. Przykład starożytności słowiańskich

 

Psychoterapia Kraków

Etnopsychoanaliza w działaniu

Zapraszam do zapoznania się z tekstem mojego autorstwa, który dotyczy psychoanalitycznych interpretacji mitologii i religii.

Jakub Przybyła

Ćwiczenia z etnopsychoanalizy. Fragmenty o religii, historii,  zwyczajach i psychologii

Psycholog / Psychoterapia Kraków

Anty-Edyp

W końcu jest. Po wielu latach i w Polsce ukazało się tłumaczenie Anty-Edypa, książki autorstwa Gillesa Deleuza i Felixa Guattari. Po kilku latach od pierwszych zapowiedzi, wydawnictwo KP, w końcu wydało książkę. To na pewno kolejny krok polskiej humanistyki w kierunku wyjścia z kulturowych peryferii, czy będzie on jakoś rewolucyjny? Pewnie nie. Nie ma już na to chyba miejsca w naszej kulturze, choć może szkoda... Na pewno pozycja ta będzie cennym nabytkiem dla wszystkich zainteresowanych historią współczesnej filozofii i historią psychoanalizy.

Wywiad z autorami: Rozmowa z autorami

Psychoterapia Kraków

Panksepp

W zeszłym tygodniu zmarł Jaak Panksepp: wybitny badacz psychofizjologii ssaków - w tym i ludzi, pionier badań nad neurobiologią afektu i współtwórca (jeśli można się tak wyrazić) neuropsychoanalizy. To kolejna - po śmierci Jerzego Vetulaniego - wielka strata dla nauki.

Jaak Panksepp

 Psycholog Kraków

Psychoterapia Kraków

Emisariusze Freuda

W ostatnim czasie dość dużo pisze się i wydaje na temat historii polskiej psychoanalizy. To na pewno zasługa twórczego wysiłku Pawła Dybla, Bartłomieja Dobroczyńskiego i Leny Magnone. Co ciekawe, to zainteresowanie rodzimą psychoanalizą wypływa głównie ze strony filozofii, antropologii, czy historii psychologii. W Polsce sami analitycy mniej się tym interesują. W ogóle w Polsce analitycy mało piszą książek...

W związku z tym ruchem historycznym, jego rozwojem, chciałbym gorąco polecić uwadze i lekturze monumentalne, dwutomowe dzieło Leny Magnone Emisariusze Freuda o barokowym podtytule: Transfer kulturowy psychoanalizy do polskich sfer inteligenckich przed drugą wojną światową. Dzięki tej pozycji można prześledzić szczegółowo losy analityków o polskich korzeniach w szerokim kontekście historyczno - kulturowym. To na pewno rozszerzenie i pogłębienie w wielu aspektach pracy Pawła Dybla na temat najwcześniejszego okresu historii polskiej psychoanalizy.

Psycholog Kraków

Neurobiological Foundations of Psychotherapy

Feel free to read my text in english about psychotherapy:

Neurobiological Foundations of Psychotherapy

 

The author presents the results of neuroscience, and neuropsychoanalysisthat support empirically many conceptualizations made bypsychoanalysis of clinical phenomena related to human functioning,and the therapeutic relationship. The purpose of the text is not areduction one field of knowledge to another, but the emphasis theimportance of cooperation in the field of research on the functioningof the human mind and brain. In this sense, the author refers to themain principles of the new field of knowledge, which isneuropsychoanalysis. The text attempts to look at the phenomenon ofpsychopathology and psychotherapy through the prism of the latestneuroscience research. In particular, the paper mentions the issue ofsystem of memory and learning, the question of intersubjectivity, andthe mirror neuron system, as well as a description of the neuro -behavioral PLAY system. The text discusses the concepts and ideas ofvarious neuroscientists, as well as theoreticians and practitionersof psychoanalysis: J. Panksepp, V. Ramachandran, D. Stern, D.Winnicott, W. Bion, T. Ogden. In the last part of the articlepresents the TFP treatment developed by Otto Kernberg and his team,as a method that specifically implements the conclusions of neuroscience.

Zapraszam na stronę Gabinetu:

Gabinet Psychoterapii IMAGO

gabinet.imago@gmail.com

tel. 888 867 115

Krakowskie Centrum Psychoterapii PROPOSITO

Lacan - kontrowersyjny i fascynujący

Jacques Lacan. Dla jednych geniusz, dla innych hochsztapler.

Lacan jest niewątpliwie współcześnie jednym z najczęściej przywoływanym psychoanalitykiem w naukach humanistycznych. Nie oznacza to jednak, że taką samą estymą darzą go sami psychoanalitycy. Trudno się dziwić, sam na to Lacan ciężko zapracował. Krótki film o nim właśnie:

Psychoterapia Kraków