Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Jacques Lacan. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Jacques Lacan. Pokaż wszystkie posty

wtorek, 6 grudnia 2016

Lacan - kontrowersyjny i fascynujący

Jacques Lacan. Dla jednych geniusz, dla innych hochsztapler.

Lacan jest niewątpliwie współcześnie jednym z najczęściej przywoływanym psychoanalitykiem w naukach humanistycznych. Nie oznacza to jednak, że taką samą estymą darzą go sami psychoanalitycy. Trudno się dziwić, sam na to Lacan ciężko zapracował. Krótki film o nim właśnie:




wtorek, 8 marca 2016

O psychoanalizie w Polsce

Paweł Dybel jest niewątpliwie najbardziej twórczym przedstawicielem świata akademickiego i polskiej humanistyki w ogóle, jeśli idzie o propagowanie wiedzy na temat psychoanalizy. Książki Dybla dotyczą różnych kontekstów, w jakich pojawia się psychoanaliza. Tym, co je na pewno spaja, to wspólny filozoficzno - antropologiczny mianownik. Paweł Dybel był jednym z pierwszych w Polsce autorów, który pisał o Lacanie, Žižku, a przede wszystkim - polskiej tradycji psychoanalitycznej. Tego właśnie dotyczyła jego dawna książka Urwane ścieżki. Przybyszewski. Freud. Lacan.

Obecnie dostajemy kolejną, świetnie napisaną i niezwykle interesującą książkę o psychoanalizie Pawła Dybla. Chodzi tu o pozycję Psychoanaliza - ziemia obiecana? Dzieje psychoanalizy w Polsce 1900 - 1989. Autor barwnie pokazuje, jak rodziła się psychoanaliza w ogóle i w szczególności w Polsce. Analizuje różne uwarunkowania kulturowe, społeczne i historyczne ważne dla jej powstania. Przedstawia takich analityków o Polskich korzeniach (zapomnianych nieco), jak Ludwig Jekels, Gustaw Bychowski czy Herman Nunberg. Książka ta szczegółowo śledzi tragiczne dzieje psychoanalizy w Polsce, której los naznaczony jest nagłym zerwaniem w okresie II wojny światowej. Urwane ścieżki nie zawsze jednak okazywały się tak do końca zerwane...


Herman Nunberg, fot. pobrane ze strony psyalpha

poniedziałek, 14 grudnia 2015

O użyciu i nadużyciu teorii

Teoria psychoanalityczna od samego początku, od czasu twórczości samego Freuda, aplikowana była do wyjaśniania i rozumienia zjawisk kultury i fenomenów społecznych. Dla wielu przedstawicieli nauk szczegółowych ta praktyka była formą nadużycia teoretycznego, formą redukcji i szkodliwego redukcjonizmu. Tak na przykład o psychoanalizie wypowiadał się Eleazar Mieletinski w Poetyce mitu. Wielu etnologów i antropologów odrzuciło psychoanalizę i jej pochodną: etnopsychoanalizę, jako wulgaryzującą ich przedmiot badań. Jednak przykład Clauda Levi-Straussa pokazuje, że psychoanaliza mogła dostarczyć twórczego impulsu dla wybitnego dzieła.

Współcześnie niewątpliwie to psychoanaliza lacanowska święci tryumfy pośród akademików, kulturoznawców, filozofów itp. Niestety dość rzadko badacze nauk społecznych podkreślają, że używają właśnie psychoanalizy lacanowskiej, a nie psychoanalizy w ogóle.

W Polsce ten trend intelektualny również coraz wyraźniej się rozwija. Przykładem tego są choćby dwie książki traktujące o historii społecznej Polski: Fantomowe ciało króla Jana Sowy i Prześniona rewolucja Andrzeja Ledera. Obie książki poruszają bardzo ważne tematy związane z "polskością", historią Polski i jej reinterpretacją. Obaj ci autorzy angażują również pojęcia wzięte z psychoanalizy lacanowskiej do opisu i tłumaczenia zjawisk, którymi się zajmują. Obie te książki robią jednak wrażenie, że mogłyby opowiedzieć to samo, nie wspominając słowem o psychoanalizie, ani o Lacanie. Może to zbyt surowa i niesprawiedliwa ocena, ale pomimo to, wydaje się, że większość treści tych pozycji można by przepisać poza obszarem dyskursu psychoanalitycznego, co nie ujmuje zupełnie znaczeniu obu tych książek. 

Claude Levi-Strauss