Etnologia i psychozy

Etnopsychoanaliza jest dziedziną wiedzy dość kontrowersyjną. Na pewno dla wielu będzie rodzajem nieuprawnionego redukcjonizmu i naukowej symplifikacji. Można oczywiście spierać się o ocenę tego podejścia. Jednak to dopiero mozaika różnych metod formuje przecież obraz naukowy świata. I w tym sensie szkoda byłoby odrzucać etnopsychoanalizę jako niepotrzebny redukcjonizm.

Klasykiem interpretacji psychoanalitycznej danych etnologii jest oczywiście Geza Roheim. Warto jednak zaznaczyć, że z podobnym stanowiskiem wystąpił również polski analityk Gustaw Bychowski, który w swojej książce Psychotherapy of Psychosis porównywał myślenie magiczne psychotyków do sposobu myślenia, wiary i obyczajów tzw. ludów pierwotnych. Dla jednych to przesada i zabieg nieuprawniony, dla innych jednak płodna poznawczo perspektywa...

Obraz St. Witkacego; grafika pobrana ze strony: fiztaszki

Psycholog Kraków

Psychoanaliza a mitologia

Łukasz Trzciński w swojej książce Mit bohaterski (Wyd. UJ, 2006) sugeruje, że ludzie skazani są na mity i mitologie. Jest to wniosek, który oczywiście wypływa logicznie z obserwacji i badań etnologów, etnografów, antropologów. Wielu z nich podkreśla, że również w kulturze popularnej, w różnych przejawach współczesnej "miejskiej" cywilizacji i kultury można doszukać się tych samych struktur myślenia mitologicznego i tych samych motywów mitycznych, co w kulturach "tradycyjnych".

Można oczywiście różnie rozumieć to zjawisko. Można tu mówić językiem psychologii analitycznej Junga o archetypach, o koncepcji człowieka religijnego, człowieka symbolicznego itp. Zasadniczo powstaje jednak pytanie, jak działa zatem ludzki umysł, że produkuje to myślenie mityczne. Zasługą psychoanalizy jest właśnie, że pokazała jak różne przejawy funkcjonowania człowieka - zarówno te kliniczne, patologiczne, jak i te normalne - można rozumieć poprzez opis i teorię rozwoju człowieka i jego aparatu psychicznego. Geza Roheim, węgierski analityk pokazał, jak można analizować różne aspekty wierzeń, obyczajów i mitów poprzez perspektywę rozwoju psychoseksualnego człowieka. 

Odpowiadając zatem na pytanie, jak to możliwe, że człowiek zawsze i wszędzie produkuje mitologię psychoanaliza odpowiada, że dzieje się tak ze względu na mechanizmy eksternalizacji, projekcji treści psychicznych w rzeczywistość społeczną i kulturową. W ten sposób bodaj dostarcza najpełniejszej i najgłębszej odpowiedzi na pytanie o mitologiczne myślenie człowieka.

zdjęcie pobrane ze strony: etnopsicoanalisis

Psycholog Kraków